Visoka kula i ostaci zidina prepoznatljivi su simboli Bača, gradića na jugu Bačke, a poslednjih godina na kompleksu se vrše razni konzervatorski i restauratorski radovi, čime se Bačka tvrđava polako dovodi u reprezentativno stanje i postaje potencijalno vrlo zanimljiva turistička atrakcija u širim okvirima.
Grad Bač prvi put se pominje još 535. godine u jednom pismu cara Justinijana, a 873. godine na ovom mestu se nalazilo avarsko utvrđenje. Prešavši u ruke Ugara, grad se brzo razvija i za vreme vladavine dinastije Arpadovića (kraj IX - početak XIV veka) dobija status kraljevskog grada i postaje sedište biskupije.
O tome koliko je grad Bač svojevremeno bio značajan više nego dovoljno govori to da je cela današnja Bačka po njemu dobila ime. Međutim, 1241. godine potpuno ga razaraju Mongoli nakon čega je uglavnom napušten... Tvrđavu čiji ostaci su danas vidjivi podigao je između 1338. i 1342. godine ugarski kralj Karlo Robert Anžujski, tada najsavremenijom tehnikom gradnje, u gotskom stilu koji je u tom periodu preovladavao u zapadnoj Evropi.
Utvrđenje nepravilnog petougaonog oblika podignuto je na nekadašnjem ostrvu u meandru reke Mostonge i bilo je sa svih strana okruženo vodenim kanalima preko kojih se prelazilo pokretnim mostovima.
Izgradnjom kanala Dunav-Tisa-Dunav tok Mostonge je značajno izmenjen, tako da se prirodni tok reke danas završava kod Sombora, a njenim starim koritom kod Bača teče jedan ogranak kanala, dok je meandar oko tvrđave isušen. Međutim, u vreme izgradnje kanala Bačka tvrđava uveliko više nije bila u funkciji, jer je početkom XVIII veka spaljena i razrušena tokom Rakocijeve bune (u kojoj je deo plemstva i visokih vojnih činovika u Ugarskoj bezuspešno pokušao da svrgne vladavinu Habzburga).
Zidine su prvobitno imale pet kula i jedan izdvojeni bastion, od čega je danas potpuno izgubljena samo južna kula u kojoj se nalazila glavna ulazna kapija. Ruševine ostalih kula su u različitom stanju, uglavnom ne baš sjajnom, ali se iz njih može zaključiti dosta o nekadašnjem izgledu tvrđave.
Na pojedinim mestima vidljivi su prozori različitog oblikovanja, nosači balkona i slični arhitektonski elementi po kojima se može zaključiti da je utvrđenje građeno po najvišim standardima svog vremena.
Najzanimljivija je takozvana "kula sa kapelom", na čijem spratu se nalazila gotska kapelica čiji ostaci su i danas vidljivi.
Kompleksom dominira petospratna odbrambena kula visoka osamnaest metara, koja nakon rekonstrukcije čini ubedljivo najreprezentativniju građevinu ovog tipa u Vojvodini, a verovatno i šire.
Kula je građena u klasičnom maniru zapadnoevropske gotike, i predstavlja takozvani francuski tip donžona, sa organizacijom po principu jedna etaža - jedna prostorija, sa bunarom i skladištem za hranu u prizemlju, stambenim i radnim prostorijama vladara i isturenim spratom za poslednju liniju odbrane u slučaju opsade.
Kula je bila značajno oštećena, ali joj je rekonstrukcijom započetom 1960. godine vraćen stari izgled, onoliko koliko je to bilo moguće spram raspoloživih istorijskih podataka. Tamo gde to nije bilo moguće pravljene su analogije sa sličnim objektima tog vremena, a kao važan izvor informacija uzet je i opis tvrđave koji je u XVII veku načinio čuveni turski putopisac Evlija Čelebija. Nažalost, u ovoj obnovi izgubljeni su gotski elementi konstrukcije prozora, danas samo delimično vidljivi na fasadama, ko zna u šta da gleda...
Nizom rekonstrukcija i konzervacija krajem XX i početkom XXI veka, tvrđava je od zapuštene ruine dovedena u stanje na kom bi joj mogla pozavideti mnoga utvrđenja u Srbiji.
Zidine su doduše još uvek prilično ruševne, ali se i iz toga može steći utisak o nekadašnjoj veličini, a pokošena trava, korpe za otpatke, nove drvene klupe i informativne table daju do znanja da tvrđavom gazduje neko kome je zaista stalo da ambijent učini prijatnim svakome ko poseti ovaj spomenik, a po svoj prilici to mu i uspeva.
Međutim, da Bačka tvrđava postane vrhunska turistička atrakcija nedostaje vrlo malo, ali često baš to malo ume da prevagne u odluci da li ćemo neku destinaciju rado posećivati ili ne...
Iako je u rekonstruisanoj kuli od pre nekoliko godina smeštena istorijska i arheološka postavka, kula se otvara samo za unapred najavljene grupne posete, i to u sklopu vrlo kratkog radnog vremena isključivo u danima vikenda, kada radi samo drveni kiosk sa suvenirima u sklopu tvrđave.
Veliki prostor unutar zidina prosto je savršen za koncerte i festivale (što se sporadično i organizuje), ali fali tu jedan dobar parking (makar da se ne gazi po blatu i šljunku), a dobro bi došao i neki lokalčić sa toplim čajem i kafom i/ili hladnim pivom i sokovima (u zavisnosti od godišnjeg doba), ne samo u blizini tvrđave već bilo gde u Baču...
Nažalost, ceo Bač je vikendom prilično mrtav grad, uprkos svemu što ima šta da ponudi namernicima.
Osim tvrđave, u samom Baču mogu se videti još i Franjevački samostan iz XII veka, obnovljen u XVIII veku, kao i rimokatolička crkva Svetog apostola Pavla s kraja XVIII veka sa monumentalnim župnim dvorcem.
Veoma zanimljiv arhitektonski spomenik je i tursko kupatilo - hamam iz XVI veka, jedina građevina islamske kulture ovog tipa u Vojvodini. Tursko kupatilo - ili ono što je ostalo od njega - može se slobodno razgledati, ali je utisak koji ostavlja više nego žalostan, razrušeno i zaraslo u korov...
 |
| Gradska kapija Šiljak |
 |
| Kapela Kalvarija |
 |
| Pogled na Bač sa bedema pored kapije Šiljak |
 |
| Kanal Dunav-Tisa-Dunav u nekadašnjem koritu Mostonge |
 |
| Tursko kupatilo |
Ali i pored svega, Bač vredi posetiti i razgledati, ali za sada još uvek samo u prolazu, kao skretanje s puta za Apatin, Sombor ili istočne delove Hrvatske...
Mada, za to je bolje birati neko toplije vreme, kad se može duže ostajati napolju u slučaju da zanimljiva mesta Bača i tada budu zaključana...
Нема коментара:
Постави коментар